Narcisme

Een narcistische persoonlijkheidsstoornis heeft twee zijden. Enerzijds staat een opgeblazen gevoel van zelfbelang en bewondering van anderen centraal, anderzijds is er sprake van een extreem gevoel van minderwaardigheid en onzekerheid.  

Narcisme Psychologen Loket

wat is
narcisme?

Narcisten zijn mensen die opgeblazen gevoelens van eigen belangrijkheid hebben en die steeds op zoek zijn naar bewondering van anderen. Ze overdrijven hun eigen prestaties en talenten en vinden dat ze recht hebben op een speciale behandeling. Daarnaast zijn ze vaak arrogant en hebben ze een gebrek aan inlevingsvermogen. Ook zijn ze vaak jaloers of denken ze dat anderen jaloers op hen zijn. Soms gebruiken narcisten anderen om hun eigen persoonlijke doelen te bereiken.  

narcistische persoonlijkheidsstoornis vs.
narcisme

Iemand met narcistische trekken heeft niet meteen een narcistische persoonlijkheidsstoornis. Bij iemand met een narcistische persoonlijkheidsstoornis zijn de narcistische neigingen en gedragingen extreem. Mensen met een narcistische persoonlijkheidsstoornis kunnen kritiek slecht verdragen: ze worden erg boos wanneer dit gebeurt, of ze doen juist net alsof het hen niets uit maakt. Veelvoorkomende gevolgen van een narcistische persoonlijkheidsstoornis zijn relatieproblemen, problemen op het werk, afwijzing en verlies.  

Waarschijnlijk speelt een genetische gevoeligheid een rol bij het ontwikkelen van een narcistische persoonlijkheidsstoornis. Andere risicofactoren voor een narcistische persoonlijkheidsstoornis zijn een jeugd vol verwaarlozing of juist een verstikkende hoeveelheid aandacht van de ouder. In beide gevallen gaat een kind zich onzeker, wantrouwend en/of niet gewaardeerd voelen. Hierdoor ontwikkelen sommige kinderen narcisme; als beschermingsmechanisme voor hun kwetsbare zelfbeeld. Door de opgeblazen gevoelens van eigen belangrijkheid voelen ze de pijn uit hun jeugd niet meer. Maar een gevolg van deze opgeblazen gevoelens is dat ze anderen afstoten, waardoor ze nog eenzamer worden.  

Achter het imponerende masker van een narcist schuilen vaak gevoelens van eenzaamheid en depressiviteit. Hierdoor ontstaat een vicieuze cirkel: om deze negatieve gevoelens op te vullen, gaan narcisten op zoek naar meer bewondering van anderen.  

Een narcistische persoonlijkheidsstoornis komt voor bij 0,5 tot 1% van de Amerikaanse bevolking. In Nederland zijn geen eenduidige cijfers bekend. Het kan voorkomen bij zowel mannen als vrouwen, maar er zijn verschillen in de uiting van de stoornis: mannen doen zich vaak dominanter voor dan vrouwen, vrouwen wekken daarentegen de schijn lief, zorgzaam en vriendelijk te zijn.  

kenmerken
narcisme

Onderstaand een aantal kenmerken van narcisme op een rij:

  • de overtuiging dat je meer bijzonder en belangrijker bent dan andere mensen, en deze overtuiging graag aan anderen laten merken;
  • constant bewonderd willen worden en daar enorm van genieten;
  • een gebrek aan empathie hebben;
  • gespeeld charmant zijn;
  • oppervlakkig zijn;
  • verslaafd zijn aan het krijgen van aandacht;
  • agressief gedrag vertonen;
  • een gebrek aan emoties hebben;
  • een groot ego hebben;
  • het willen hebben van macht;
  • een gebrek aan berouw of schuldgevoelens;
  • extreem jaloers zijn.


Maar een narcistische persoonlijkheidsstoornis kan per persoon anders tot uiting komen. De Amerikaanse psycholoog Paul Rose onderscheidt twee vormen van narcisme. Australische onderzoekers hebben hier in 2013 nog een derde type aan toegevoegd:

  • Openlijk of grandioos narcisme: aandacht opeisen en weinig van anderen aantrekken.
  • Verborgen of kwetsbaar narcisme: voor zichzelf kiezen, maar wel gevoelig zijn voor andermans mening.
  • Agressief narcisme: weinig empathie, een kwaadaardige houding, gebruik maken van anderen en antisociaal en agressief gedrag.

gezond
narcisme

Narcisme is niet per definitie een slechte, nare eigenschap of stoornis die alleen maar voorkomt bij manipulatieve egoïsten. Volgens psychotherapeut Craig Malkin heeft iedereen narcistische trekken. Zolang deze trekken niet extreem worden, kan het ook nuttig zijn. Dit wordt gezond narcisme genoemd. Gezond narcisme kenmerkt zich door een gevoel van bijzonder en competent zijn, maar deze mensen kunnen ook kritiek verdragen. 

behandeling
narcisme

Een narcist herkennen is niet makkelijk. En wie zichzelf geweldig vindt, zal niet snel hulp zoeken om zichzelf te verbeteren. Maar soms gebeuren er dingen waardoor een narcist gaat inzien dat verandering nodig is. Stuklopende relaties, conflicten met vrienden of op het werk, ziekte of de komst van een kind zijn gebeurtenissen die ertoe kunnen leiden dat de narcist op een andere manier naar zichzelf gaat kijken. Ook depressieve klachten kunnen de reden zijn om hulp te zoeken.  

De behandeling van een narcistische persoonlijkheidsstoornis bestaat uit cognitieve therapie en is meestal gericht op de opgeblazen gevoelens van eigen belangrijkheid, de overgevoeligheid voor kritiek en het gebrek aan empathie.  

verder praten?

Heb je na het lezen van dit artikel nog vragen? Of zou je willen dat een van onze psychologen over jouw specifieke situatie meedenkt? Dat kan telefonisch via 0900-0106 (99ct pm). Elke dag tussen 15 en 23 uur.

 

Hoe wij kunnen helpen?

Herken je kenmerken van narcisme kenmerken bij jezelf, jouw kind, partner, ex of een ander in jouw omgeving? En heb je het gevoel dat dit nadelige gevolgen heeft? Gun jezelf en jouw omgeving een persoonlijke psycholoog om je hierin te ondersteunen!

De klassieke narcist meldt zichzelf vaak alleen aan wanneer er nare dingen zijn gebeurd zoals een scheiding, ontslag, etc. Zodra de narcist weer controle ervaart (de bovenrol terug heeft) zal de psycholoog niet meer nodig zijn. Dit realiserende richten wij ons voornamelijk op de ‘slachtoffers’ van narcisten.

In een doorlopend gesprek bespreken wij de rol die de narcist in jouw leven speelt of heeft gespeeld en wat de gevolgen daarvan zijn. Vervolgens bekijken we hoe je hiermee om kan gaan. We zoomen in op belangrijke ervaringen in jouw leven en stellen ons de vraag hoe het zover heeft kunnen komen. Zodra we dit goed in kaart hebben, maken we een logische strategie gericht op verandering. In zo’n strategie zit een hiërarchie, je begint immers niet met het moeilijkste. De strategie richt zich op gedachte- en gedragsverandering.

Omdat wij werken met een dagelijks doorlopend gesprek kunnen we makkelijker praten over recente situaties of zelfs situaties in het hier-en-nu. Dit maakt het gesprek concreet en helpt bij het herkennen van situaties.
De ervaring leert dat dit zeer efficiënt is; Een maand brengt al resultaat!

De psycholoog in jouw telefoon werkt ook als een ‘stok achter de deur’. Oefeningen die jij samen met jouw psycholoog hebt uitgezet worden dagelijks besproken, waardoor je minder geneigd bent deze te ‘vergeten’ of voor je uit te schuiven. Dit werkt uitstekend bij oefeningen die betrekking hebben op jouw grensoverschrijdende narcist! Narcisme is een “onder-boven-probleem” welke in meerdere levensgebieden terugkomt; werk, relatie, sport, gezin, vrije tijd, etc. Het is verbonden met instrumentalisme, waardoor het voor de narcist iets oplevert en jij je gebruikt voelt. We zullen een manier bedenken hoe je grenzen stelt en niet telkens weer in het (manipulatieve) web van argumenten en verhalen terecht komt. Het is belangrijk dat je weer vertrouwen krijgt in je eigen oordeel en keuzes. Vaak komt dit neer op een basishouding van bevestiging, vermijden van kritiek, alertheid, vertrouwen op je gevoel en acceptatie.
Omdat het vaak wel even duurt voordat je de ernst goed door hebt zijn er allerlei gewoontes ontstaan, waardoor we er bovenop moeten zitten om ze te veranderen. Het dagelijks doorlopende gesprek leent zich hier perfect voor!

Jouw psycholoog staat hierin naast je, stimuleert en coacht, zodat jij een nieuwe weg ik kan slaan. Daarnaast blijkt dat we veel meer onderwerpen en moeilijke situaties kunnen behandelen, dan je zou doen bij reguliere wekelijkse consulten.

Hoe werkt het?

Om jouw gratis proefperiode te starten kun je je aanmelden via het aanmeldformulier (bovenstaande knop) of via WhatsApp (knop rechts onder in beeld). Je wordt dan binnen enkele uren benadert door jouw psycholoog om een telefonisch kennismakingsgesprek te plannen, waarna het doorlopende gesprek start.

Gun jezelf onbeperkt toegang tot jouw eigen psycholoog.

In het huidige systeem kost een sessie met een psycholoog of coach minimaal 99 euro. Bij psychologen Loket betaal je slechts 41 euro voor de hele week!

wat kan ik verwachten?

  • Jouw eigen psycholoog
  • Een doorlopend gesprek via de telefoon (tekst, audio en video)
  • Op afspraak beeld bellen
  • Onbeperkt contact
  • Vlotte reactie
  • Psycho-educatie
  • Sparrings-partner
  • Advies
  • Steun
  • Professionaliteit
  • Luisterend oor
  • Positiviteit
meer over narcisme