Hoogbegaafd

Wie minimaal 130 scoort op een intelligentietest mag zich hoogbegaafd noemen. Maar intelligentie bestaat uit meer dan alleen een hoog IQ.

hoogbegaafd psychologen loket

wat is
hoogbegaafd?

Ongeveer 2 tot 3% van de mensen is hoogbegaafd. Een veelgebruikte definitie van hoogbegaafdheid is de omschrijving van het Delphi-model: “Een hoogbegaafde is een snelle en slimme denker, die complexe zaken aankan. Autonoom, nieuwsgierig en gedreven van aard. Een sensitief en emotioneel mens, intens levend. Hij of zij schept plezier in creëren.” Volgens Robert Sternberg, hoogleraar psychologie aan de Yale University bestaat intelligentie uit drie componenten: analytische intelligentie, creatieve intelligentie en praktische intelligentie. “Voor het oplossen van problemen en de beoordeling van de kwaliteit van ideeën, is een analytisch denkvermogen vereist. Creatieve intelligentie is nodig om problemen en ideeën goed te kunnen formuleren. Praktische intelligentie is vereist om ideeën en analyses elke dag op een doeltreffende wijze te kunnen gebruiken.” Volgens Sternberg staan de drie componenten met elkaar in verband; ze moeten met elkaar in evenwicht zijn om tot succes te komen.  

 Hoogbegaafdheid is voor ongeveer 80% erfelijk bepaald, maar dat betekent niet dat ouders met een normale intelligentie geen hoogbegaafd kind kunnen krijgen. En andersom hetzelfde: als je genetisch gezien aanleg er voor hebt, wil dat niet zeggen dat je ook superslim wordt. Intelligentie vereist oefening en discpline. Daarentegen kan iemand met een gemiddelde intelligentie ook enorm groeien door eigenschappen als nieuwsgierigheid, doorzettingsvermogen en vindingrijkheid.  

 

wanneer ben je
hoogbegaafd?

Allereerst moet je minimaal 130 punten scoren op een intelligentietest (IQ-test). Als je tussen de 145 en 160 zit ben je zeer hoogbegaafd. Maar, zoals eerder genoemd, is een hoog IQ alleen geen garantie voor succes. Robert Sternberg: “Niemand is overal goed in. Wat begaafde mensen net iets meer onderscheidt, is dat ze beter weten op welk terrein ze hun meest succesvolle bijdrage kunnen leveren.”

 

Kenmerken
Hoogbegaafde mensen hebben vaak de volgende kenmerken:

  • ze zijn snel van begrip;
  • ze hebben een hoog leertempo;
  • ze hebben een heel goed geheugen;
  • ze zijn creatief en oplossingsgericht;
  • ze houden ervan om dingen uit te vogelen;
  • ze leggen verbanden die niet voor de hand liggen;
  • ze beschikken over een grote woordenschat en houden van woordgrapjes;
  • ze combineren nieuwe kennis snel met bestaande kennis;
  • ze zijn ongeduldig;
  • ze zijn sensitief;
  • ze hebben een sterk analytisch denkvermogen;
  • ze hebben een groot (en vaak apart) gevoel voor humor;
  • ze hebben behoefte aan intellectuele uitdaging;
  • ze zijn goede waarnemers met oog voor detail;
  • ze beschikken over veel parate kennis over een breed scala aan onderwerpen.

kinderen
hoogbegaafd

Dat hoogbegaafde kinderen het wel redden in de maatschappij is een misvatting. Het is handig als je kind slim is, maar hoogbegaafde kinderen lopen soms ook tegen problemen aan. Een voorbeeld hiervan is wanneer een school niet genoeg uitdaging biedt. Hierdoor gaat het kind zich enorm vervelen in de klas en kan hij/zij als reactie daarop zelfs gaan onderpresteren. Dit gebeurt bij ongeveer 20% van de hoogbegaafde kinderen. Hoogbegaafdheid in een vroeg stadium herkennen en testen is van groot belang, zodat het kind de juiste begeleiding en stimulatie krijgt: bijvoorbeeld een klas overslaan of naar een andere school gaan die daar gespecialiseerd in is.  

 

Hoe leren hoogbegaafde kinderen?
Behalve dat hoogbegaafde kinderen sneller leren, leren ze ook anders. Ze worden ook wel top-down-denkers genoemd: achterstevoren leren. Ze gaan allereerst op zoek naar het doel van de opdracht, het geheel, en daarna naar de kennis die daarvoor nodig is. Omdat hoogbegaafde kinderen snel verbinding leggen tussen bestaande en nieuwe kennis en ze makkelijker complexere taken aan kunnen, hebben ze minder instructie en herhaling nodig. In plaats hiervan hebben ze behoefte aan verbreding, verdieping en verrijking. Bij een langdradige uitleg vallen ze in slaap.   

Wanneer kinderen leren, is het van groot belang dat ze uitgedaagd worden om over hun leervermogen heen te gaan. Anders leren ze niet om te leren. Leren betekent planningen maken en doorzetten, een eigen leerstrategie ontwikkelen en omgaan met de frustratie van het niet kunnen door je toch te blijven inspannen. Als kinderen niets nieuws leren en niet uitgedaagd worden, leren ze niet hoe om te gaan met falen; dit is nodig om een evenwichtig mens te worden.  

 

Is mijn kind hoogbegaafd? 
Een IQ-test geeft antwoord op bovenstaande vraag, maar over het algemeen hebben hoogbegaafde kinderen de volgende kenmerken: 

  • ze leren vroeg praten en lezen;
  • ze lopen voor in de lichamelijke ontwikkeling;
  • ze zijn zelfstandig;
  • ze hebben veel energie;
  • ze zijn perfectionistisch;
  • ze hebben een apart gevoel voor humor
  • ze weten het vaak al;
  • ze zijn zeer nieuwsgierig en onderzoekend;
  • ze hebben verrassende ideeën en zijn creatief/origineel;
  • ze hebben vaak een ongewone, complexe woordenschat
  • ze zijn goed in het leggen van (causale) verbanden en in probleemanalyse;
  • ze zijn vroeg ontwikkeld;
  • ze hebben altijd veel vragen;
  • ze discussiëren in detail en zijn (zelf)kritisch;
  • ze genieten van leren;
  • ze blinken uit op meerdere gebieden;
  • ze leren heel makkelijk
  • ze gaan liever met oudere kinderen om;
  • ze kunnen zich goed concentreren.
  • ze maken grote denksprongen en hebben een voorkeur voor abstractie;
  • ze hebben een brede of juist specifieke interesse;
  • ze kunnen iets goed nadat ze één tot twee keer hebben geoefend;

volwassenen
hoogbegaafd

Typische kenmerken van hoogbegaafde volwassenen zijn dat ze autonoom en nieuwsgierig zijn, dat ze niet tegen (in hun ogen) stupiditeit kunnen en dat ze een hekel hebben aan routineklussen. Verder kunnen ze sociaal onzeker en betweterig zijn.  

 

Hoogbegaafdheid op de werkvloer 
Hoogbegaafdheid kan problemen met zich meebrengen op de werkvloer. Hoogbegaafden kunnen vrij slecht tegen autoriteit en worden niet altijd begrepen. Daarnaast is het moeilijk om naar je leidinggevende te moeten luisteren, als je het zelf beter denkt te weten. Bovendien gaan dingen langzamer dan je zou willen omdat je sneller bent van begrip. Dit is lastig, omdat geduldig zijn niet je sterkste kant is.  

autisme &
hoogbegaafd

Hoogbegaafdheid en autisme kunnen samengaan met elkaar. Hoogbegaafden en mensen met hoog functionerend autisme hebben zelfs een gemeenschappelijk kenmerk: ze hebben beide een sterk analytisch en systematisch denkvermogen. Er is echter ook een belangrijk verschil tussen hoogbegaafdheid en autisme: de sociale of emotionele intelligentie. Bij hoogbegaafde mensen met autisme zijn de sociaal-emotionele vaardigheden vaak opvallend zwak ten opzichte van de intellectuele vermogens. Hierdoor hebben zij meer moeite met het onderhouden van een relatie of vriendschap.  

dyslexie &
hoogbegaafd

Dyslexie heeft niets met intelligentie te maken. Of je nou een gemiddelde intelligentie hebt of dat je hoogbegaafd bent, dyslexie komt in beide gevallen evenveel voor. Het wordt echter vaak te laat opgemerkt, omdat hoogbegaafde kinderen goed zijn in het verbergen van hun dyslexie. Bovendien scoren ze vaak goed op andere gebieden, waardoor er niet veel aandacht aan wordt besteed.  

hooggevoeligheid &
hoogbegaafd

Deze combinatie komt relatief vaak voor. Er bestaat (nog) onduidelijkheid over de oorzaak daarvan. In beide gevallen is er sprake van een groot empathisch vermogen en zijn ze opmerkzaam en intuïtief. Andere overeenkomsten zijn dat ze zich vaak ‘anders voelen dan anderen’, dat ze graag doorvragen en dat ze kijken naar het grotere geheel. 

verder praten?

Heb je na het lezen van dit artikel nog vragen? Of zou je willen dat een van onze psychologen over jouw specifieke situatie meedenkt? Dat kan telefonisch via 0900-0106 (99ct pm). Elke dag tussen 15 en 23 uur.

 

Hoe wij kunnen helpen?

Herken je kenmerken van hoogbegaafdheid bij jezelf, jouw kind of partner? En heb je het gevoel dat dit nadelige gevolgen heeft? Gun jezelf en jouw omgeving een persoonlijke psycholoog om je hierin te ondersteunen!

In een doorlopend gesprek bespreken wij de rol die hoogbegaafdheid in jouw leven speelt en wat de gevolgen daarvan zijn. Er zijn meerdere problemen waar mensen met hoogbegaafdheid tegen aan kunnen lopen, zoals het aansluiting vinden met anderen. Al op jonge leeftijd kunnen kinderen dit ervaren doordat ze in hun verstandelijke ontwikkeling vaak verder zijn dan leeftijdsgenoten. We zoomen in op belangrijke ervaringen in jouw leven en stellen ons de vraag wat de verbanden zijn. Zodra we dit goed in kaart hebben, maken we een logische strategie gericht op verandering. In zo’n strategie zit een hiërarchie, je begint immers niet met het moeilijkste. De strategie richt zich op gedachte- en gedragsverandering.

Omdat wij werken met een dagelijks doorlopend gesprek kunnen we makkelijker praten over recente situaties of zelfs situaties in het hier-en-nu. Dit maakt het gesprek concreet en helpt bij het herkennen van situaties. De ervaring leert dat dit zeer efficiënt is; een maand brengt al resultaat!

De psycholoog in jouw telefoon werkt ook als een ‘stok achter de deur’. Oefeningen die jij samen met jouw psycholoog hebt uitgezet worden dagelijks besproken, waardoor je minder geneigd bent deze te ‘vergeten’ of voor je uit te schuiven. Mensen met hoogbegaafdheid laten zich, doordat ze weinig aansluiting vinden, vaker in de rol van een eenling duwen of trekken zich in deze rol terug. Dit versterkt elkaar ook; het gevoel er niet bij te horen roept terugtrek gedrag op, waardoor dat gevoel er niet bij te horen nog erger wordt. Hoogbegaafdheid wordt vaak laat ontdekt, waardoor de oorzaak van het gevoel ‘anders’ te zijn lang onbekend is en is er vaak sprake van een negatief zelfbeeld. Je leert om te kunnen gaan met dagelijkse situaties waarin je tegen de moeilijkheden aanloopt die passen bij je hoogbegaafdheid. Omarming en acceptatie van jouw unieke zelf blijft een werkzame interventie en een hoger doel! Waar jouw hoogbegaafdheid je teveel in de weg staat is het punt van aandacht. Het dagelijks doorlopende gesprek leent zich hier ideaal voor.

Jouw psycholoog staat hierin naast je, stimuleert en coacht je om te kiezen waarin hoogbegaafdheid jou helpt, hoe je relativeert en loslaat. Daarnaast blijkt dat we veel meer onderwerpen en moeilijke situaties kunnen behandelen, dan je zou doen bij reguliere wekelijkse consulten.

Hoe werkt het?

Om jouw gratis proefperiode te starten kun je je aanmelden via het aanmeldformulier (bovenstaande knop) of via WhatsApp (knop rechts onder in beeld). Je wordt dan binnen enkele uren benadert door jouw psycholoog om een telefonisch kennismakingsgesprek te plannen, waarna het doorlopende gesprek start.

Gun jezelf onbeperkt toegang tot jouw eigen psycholoog.

In het huidige systeem kost een sessie met een psycholoog of coach minimaal 99 euro. Bij psychologen Loket betaal je slechts 41 euro voor de hele week!

wat kan ik verwachten?

  • Jouw eigen psycholoog
  • Een doorlopend gesprek via de telefoon (tekst, audio en video)
  • Op afspraak beeld bellen
  • Onbeperkt contact
  • Vlotte reactie
  • Psycho-educatie
  • Sparrings-partner
  • Advies
  • Steun
  • Professionaliteit
  • Luisterend oor
  • Positiviteit
meer over hoogbegaafd