Dementie

Dementie is een verzamelnaam voor ruim vijftig hersenziekten, waarbij de hersenfuncties geleidelijk achteruit gaan. Het wordt veroorzaakt door onherstelbare aantasting van de hersenen.

Dementie

wat is
dementie?

Dementie is een syndroom; een verzameling van verschijnselen waarbij de hersenfuncties geleidelijk achteruitgaan. Dementie is een verzamelnaam voor ruim vijftig ziekten. De meest voorkomende vorm van dementie is de ziekte van Alzheimer. Andere veelvoorkomende vormen zijn vasculaire dementie en Lewy body dementie.  

Door deze achteruitgang in de hersenfuncties ontstaan problemen met de cognitieve functies: het geheugen gaat achteruit en er ontstaan moeilijkheden met praten, begrijpen en het maken en uitvoeren van plannen. Daarnaat ontstaan veranderingen in het gedrag en de persoonlijkheid. Na verloop van tijd gaan de hersenfuncties steeds verder achteruit. De snelheid van het verloop van dit proces verschilt van persoon tot persoon.  

Eén op de vijf mensen krijgt in zijn of haar leven een vorm van dementie. Meer dan 260.000 mensen in Nederland hebben een vorm van dementie. 10.000 tot 15.000 van hen zijn jonger dan 65 jaar.  

Erfelijkheid van
dementie?

Erfelijkheid speelt soms een rol bij mensen die al jong dementie krijgen. Bij enkele families in Nederland is sprake van een vorm van dementie die direct overerfbaar is. Deze vorm van dementie wordt veroorzaakt door een afwijkend gen. De dragers van dit gen krijgen op jonge leeftijd, vaak al voor het vijfitgste levensjaar, dementie.  

symptomen
dementie

Dementie verloopt in fasen. Elke fase heeft zijn eigen kenmerken. De volgorde waarin de verschijnselen optreden kunnen van persoon tot persoon verschillen. De fasen en bijbehorende kenmerken van dementie zijn:  

 

Beginnende dementie 

  • Ernstige vergeetachtigheid, problemen met het kortetermijngeheugen: details of delen van de meest recente gebeurtenissen vergeten, spullen kwijt zijn, vergeten van afspraken, steeds dezelfde vragen opnieuw stellen en steeds opnieuw dezelfde verhalen vertellen.  
  • Problemen met complexe en nieuwe situaties, zoals een vakantie of ziekenhuisbezoek: sneller het overzicht kwijtraken doordat het ordenen van gedachten niet lukt. Hierdoor vaker verkeerde beslissingen maken 
  • Verlies van tijdsbesef: niet meer weten welke dag of hoe laat het is. Ook een inschatting maken van hoelang iets duurt gaat moeilijker.  

 

Voortgaande dementie 

  • Het gevoel voor plaats kwijtraken, plekken niet meer herkennen; bijvoorbeeld niet meer weten waar de auto geparkeerd staat. Aanvankelijk geldt dit alleen voor relatief nieuwe plaatsen, later zelfs voor bekende plekken als de eigen woning.  
  • Persoonlijke informatie vergeten, zoals het eigen adres, telefoonnummer of pincode.  
  • Problemen met het uitvoeren van dagelijkse handelingen, handelingen met een bepaalde volgorde steeds slechter uitvoeren; zoals jezelf wassen en aankleden of eten koken.  
  • Problemen met rekenen en de omgang met geld. 
  • Taalproblemen: verdwijning van de woordenschat, kortere zinnen en vreemde zinsconstructies maken en moeite om dingen onder woorden te brengen of te begrijpen wat anderen zeggen.  
  • Karakter- en gedragsveranderingen: soms dingen doen die je vroeger nooit deed, zoals vloeken of schuine moppen vertellen. Ook kunnen bestaande karaktertrekken meer uitgesproken worden; mensen die bijvoorbeeld altijd al kortaf waren worden nu meer chagrijnig.  
  • Onrust: rondlopen met spullen, willen opruimen, gaan dwalen en slaapproblemen krijgen. Door dit laatste kan het dag- en nachtritme verstoord raken.  
  • Klachten als angst, verwarring en paranoia kunnen ervaren worden.  

 

Vergevorderde dementie 

  • Voorwerpen niet meer herkennen: bijvoorbeeld een glas voor je zien staan, maar niet meer weten dat deze bedoeld is om uit te drinken.  
  • Moeite met bewegen: onhandig en houterig bewegen. Steeds vaker ergens tegenaan stoten of vallen, of dingen laten vallen. Ook dingen als veters strikken of gebruik maken van bestek tijdens het eten worden steeds moeilijker.  
  • Wegvallen van fatsoensnormen: slechte lichaamsverzorging, niet meer weten ‘hoe het hoort’, geen schaamte kennen. Dit kan leiden tot zichzelf niet wassen, in vieze kleren rondlopen, uitkleden in gezelschap of grove taal gebruiken.  
  • Eindstadium: zelfs de partner en eigen kinderen niet meer herkennen. Ook herinneringen uit het verre verleden zijn verdwenen. Je wordt rustiger, praat nauwelijks meer en begrijpt vrijwel niets meer. Mensen in het eindstadium van dementie zijn gevoelig voor stemmingen en hebben behoefte aan vertrouwen en veiligheid.  

Bij mensen jonger dan 65 jaar staan geheugenproblemen vaak minder op de voorgrond. Bij hen is sprake van gedragsveranderingen die gevolgen hebben voor de relatie of op het werk.  

Dementie wordt na verloop van tijd steeds ernstiger; de ziekte is progressief. Daarentegen kan het jaren duren voordat de problemen zo ernstig worden dat iemand afhankelijk is en verzorging nodig heeft.  

 

soorten
dementie

Onderstaand de bekendste vormen van dementie: 

Ziekte van Alzheimer 
De ziekte van Alzheimer is de meest voorkomende vorm van dementie. Geheugenproblemen zijn hierbij het meest opvallend. 

Vasculaire dementie 
Vasculaire dementie krijgt men als gevolg van vaatschade in de hersenen. Deze ziekte begint vaak plotseling. Iemand kan op geleidelijke wijze achteruitgaan, maar het kan ook ineens een stuk slechter gaan. Vasculaire dementie komt ook voor bij mensen met Alzheimer.  

Lewy body dementie 
De kenmerken van Lewy body dementie lijken erg op die van Alzheimer en Parkinson. Er ontstaan lichamelijke klachten zoals stijve spieren, trillen, een afwijkende manier van lopen en een gebogen houding.  

Frontotemperale dementie (FTD) 
Aanvankelijk kenmerkt deze vorm van dementie zich vooral door gedragsveranderingen. Mensen met deze vorm van dementie krijgen minder inlevingsvermogen, zijn gevoelloos of juist ontremd.  

hoe herken je
dementie

Aanvankelijk zijn de verschijnselen van dementie moeilijk te onderscheiden van gewone vergeetachtigheid en ouderdomsklachten. Wanneer iemand jonger is, wijt de omgeving bepaalde problemen sneller aan drukte en stress. Daarnaast is het lastig dat beginnende dementie vaak gepaard gaat met depressie en dus lijkt op verschijnselen van depressie; zoals het gebrek aan interesse en plezier, prikkelbaarheid en concentratieproblemen.  

Maar als de klachten steeds vaker voorkomen en er daarnaast ook andere problemen optreden, kan er sprake zijn van dementie. In de meeste gevallen is het de partner of een familielid die dit als eerst opmerkt. Onderstaande aanwijzingen zijn mogelijk voor dementie:  

  • achterdochtig zijn (vroeger niet); 
  • afspraken vergeten (vroeger niet); 
  • bedorven voedsel in de koelkast; 
  • een onverzorgd uiterlijk hebben (vroeger niet); 
  • herhaling van dezelfde vragen of verhalen; 
  • moeite met het bedienen van apparaten; zoals de tv, het koffiezetapparaat of de wasmachine; 
  • steeds vergeten welke dag het is; 
  • verdwalen op bekend terrein; 
  • voortdurend spullen kwijt zijn/er naar op zoek zijn (vroeger niet).  

behandeling
dementie

Dementie is helaas (nog) niet te genezen. De mogelijkheden tot behandeling die er zijn richten zich vooral op het verminderen van symptomen, het behoud van de kwaliteit van leven en het creëren van vertrouwen en veiligheid. Daarnaast is de behandeling gericht op een zo goed mogelijk gebruik van het geheugen, het vergroten van het besef van de realiteit en het stimuleren van herinneringen. Verder zijn goede voeding en bewaking van de lichamelijke conditie aandachtspunten.  

Wat medicatie betreft zijn er geen specifieke medicijnen voor dementie, maar de symptomen van dementie kunnen bestreden worden met medicatie die ontwikkeld is voor andere stoornissen. Voorbeelden hiervan zijn kalmerende medicijnen bij verschijnselen als achterdocht, agressie, angst, onrust en slaapproblemen. Daarnaast kunnen antidepressiva helpen bij een bijkomende depressie.  

omgaan met
dementie

Maar dementie heeft niet alleen effect op de patiënt zelf, maar ook op de familie. Van de 250.000 dementerenden in Nederland wordt 80% verzorgd door familie, vaak de kinderen. Onderstaand alvast een aantal praktische tips over hoe om te gaan met dementie: 

 

  • Troost bieden: 25% van de dementerenden is soms somber en verdrietig. Troost bieden is de beste reactie. Laat zien of horen dat je het verdriet hebt opgemerkt en verleg vervolgens het gespreksonderwerp naar iets leuks of ga samen iets doen.  
  • Simpel houden: een dementerende in een verder gevorderd stadium heeft problemen met het kortetermijngeheugen, houd daarom de communicatie simpel en kort: ‘Het is 6 uur, zullen we gaan eten?’ 
  • Praten over vroeger: een dementerende vergeet sneller gebeurtenissen die kort geleden hebben plaats gevonden, dan gebeurtenissen die jaren terug – zoals vroeger – hebben plaatsgevonden. Kies daarom gespreksonderwerpen die aansluiten bij de belevingswereld van de dementerende en vraag niet naar recente gebeurtenissen.  
  • Goed voor jezelf zorgen: maak afspraken met familie over wie de dementerende bezoekt en neem voldoende tijd voor ontspanning en rust.  

verder praten?

Heb je na het lezen van dit artikel nog vragen? Of zou je willen dat een van onze psychologen over jouw specifieke situatie meedenkt? Dat kan telefonisch via 0900-0106 (99ct pm). Elke dag tussen 15 en 23 uur.

 

Hoe wij kunnen helpen?

Herken jij kenmerken van dementie bij jouw partner of ouder? En weet je niet goed hoe je hiermee om kunt gaan en heeft het veel invloed op jouw leven? Gun jezelf en jouw omgeving een persoonlijke psycholoog om je hierin te ondersteunen!

In een doorlopend gesprek bespreken wij de rol die de dementie van jouw naaste in jouw leven speelt en wat de gevolgen daarvan zijn. Bij dementie gaan de hersenen minder goed werken. Wat begint met dingen niet meer onthouden of verdwalen in een bekende omgeven kan zich steeds verder ontwikkelen tot het niet meer herkennen van naaste mensen, praten en/of begrijpen wat niet meer lukt en gedrags- en karakterveranderingen. Voor naasten is dit erg moeilijk om mee om te gaan en kan deze zorg zwaar zijn. Het is daarom belangrijk eigen grenzen in de gaten te houden. We zoomen samen in op wat dit betekent voor jou als naaste, waar jij tegenaan loopt en welke gedachten en gevoelens hierbij een rol spelen.

Omdat wij werken met een dagelijks doorlopend gesprek kunnen we makkelijker praten over recente situaties of zelfs situaties in het hier-en-nu. Dit maakt het gesprek concreet en helpt bij het herkennen van situaties en kan direct besproken worden hoe daarmee kan worden om gegaan. De ervaring leert dat dit zeer efficiënt is; Een maand brengt al resultaat!

De psycholoog in jouw telefoon werkt ook als een ‘stok achter de deur’. Oefeningen die jij samen met jouw psycholoog hebt uitgezet worden dagelijks besproken. Zo kunnen we bespreken hoe je jouw eigen grenzen in de gaten kunt houden en daarnaast met liefde voor jouw naaste kan blijven zorgen. De situaties waarbij de zorg te zwaar lijkt te worden zijn het punt van aandacht. Het dagelijks doorlopende gesprek leent zich hier perfect voor.

Jouw psycholoog staat hierin naast je, stimuleert en coacht je om met de zorg voor jouw naaste om te kunnen gaan, hoe je relativeert en loslaat. Daarnaast blijkt dat we veel meer onderwerpen en moeilijke situaties kunnen behandelen, dan je zou doen bij reguliere wekelijkse consulten.

Hoe werkt het?

Om jouw gratis proefperiode te starten kun je je aanmelden via het aanmeldformulier (bovenstaande knop) of via WhatsApp (knop rechts onder in beeld). Je wordt dan binnen enkele uren benadert door jouw psycholoog om een telefonisch kennismakingsgesprek te plannen, waarna het doorlopende gesprek start.

Gun jezelf onbeperkt toegang tot jouw eigen psycholoog.

In het huidige systeem kost een sessie met een psycholoog of coach minimaal 99 euro. Bij psychologen Loket betaal je slechts 41 euro voor de hele week!

wat kan ik verwachten?

  • Jouw eigen psycholoog
  • Een doorlopend gesprek via de telefoon (tekst, audio en video)
  • Op afspraak beeld bellen
  • Onbeperkt contact
  • Vlotte reactie
  • Psycho-educatie
  • Sparrings-partner
  • Advies
  • Steun
  • Professionaliteit
  • Luisterend oor
  • Positiviteit
meer over dementie